Przejdź do treści

Pomiar jakości energii elektrycznej wyjaśnia awarie, których nie pokazuje licznik

Elektryka

Miernik z przewodami pomiarowymi na stole elektryka, sprzęt do pomiaru jakości energii elektrycznej

Pomiar jakości energii elektrycznej to kilkudniowa rejestracja napięcia, prądów, harmonicznych, zapadów i wahań w instalacji, która pozwala znaleźć przyczyny problemów niewidocznych dla licznika i zwykłego miernika. Robi się go wtedy, gdy w budynku powtarzają się niewyjaśnione wyłączenia, awarie elektroniki, grzanie przewodów lub migotanie światła.

Licznik energii mierzy tylko ilość pobranej energii. Nie powie, czy napięcie przez kilka minut każdego wieczoru spadało poniżej dopuszczalnego poziomu, czy w przewodzie neutralnym płynie prąd większy niż w fazach albo czy przetwornica falownika wprowadza do sieci zakłócenia. Takie zjawiska trwają często ułamki sekundy albo pojawiają się o konkretnych porach, dlatego jednorazowy pomiar multimetrem prawie nigdy ich nie wychwyci.

Co rejestruje analizator sieci

Analizator jakości energii podłącza się w rozdzielnicy do przewodów fazowych i neutralnego, a prądy mierzy cęgami lub elastycznymi sondami, bez rozłączania obwodów. Urządzenie zapisuje dane w krótkich interwałach przez cały okres pomiaru, zwykle od kilku dni do tygodnia, żeby objąć dni robocze, weekend i różne pory doby. Rejestrowane są przede wszystkim:

  • wartość napięcia i jego odchylenia od wartości znamionowej,
  • zapady, przerwy i krótkotrwałe wzrosty napięcia z dokładnym czasem wystąpienia,
  • wyższe harmoniczne napięcia i prądu oraz współczynnik odkształcenia THD,
  • migotanie światła, czyli wskaźniki flickera,
  • asymetria obciążenia faz i prąd w przewodzie neutralnym,
  • moc czynna, bierna i współczynnik mocy.

Punktem odniesienia jest zwykle norma PN-EN 50160, która opisuje parametry napięcia dostarczanego z sieci publicznej, na przykład dopuszczalne odchylenia napięcia i poziomy harmonicznych mierzone w określonych przedziałach czasu. Raport porównuje wyniki z tymi granicami i pokazuje, w których okresach zostały przekroczone.

Objawy, przy których warto zlecić rejestrację

Nie każda awaria wymaga analizatora. Rejestracja ma sens, gdy problem powtarza się, a podstawowe pomiary instalacji wykonane przez elektryka nie wskazały przyczyny. Typowe sygnały to:

  • wyłączniki różnicowoprądowe lub nadprądowe zadziałujące bez wyraźnego powodu,
  • częste awarie zasilaczy, sterowników, oświetlenia LED albo elektroniki pomp i kotłów,
  • grzanie się przewodu neutralnego lub zacisków w rozdzielnicy,
  • wyłączanie się falownika instalacji fotowoltaicznej z komunikatem o zbyt wysokim napięciu,
  • migotanie światła przy pracy określonych urządzeń, na przykład sprężarki lub spawarki u sąsiada.

W firmach dochodzą do tego opłaty za energię bierną, które pojawiają się na fakturze, gdy współczynnik mocy jest zbyt niski. Dane z kilkudniowej rejestracji pozwalają dobrać kompensację mocy biernej, zamiast zgadywać jej wielkość.

Jak wygląda pomiar w praktyce

Usługę zwykle zamawia się jako pakiet: dojazd specjalisty, podłączenie analizatora, kilkudniową rejestrację i opracowanie wyników. Przykładem takiej usługi jest pomiar jakości energii elektrycznej (onninen.pl/produkt/ANIRO-pomiar-sieci-elektrycznej-z-analiza-doboru-urzadzen-pomiar-5-7-dni-ze-sporzadzonym-raportem-DCO101,552687) trwający od 5 do 7 dni, zakończony raportem z analizą doboru urządzeń. Taki okres obejmuje pełny tydzień pracy budynku, więc w danych widać zarówno szczyty obciążenia, jak i zachowanie sieci nocą.

Przed pomiarem warto zapisać, kiedy pojawiały się problemy, które urządzenia pracowały w tym czasie i czy awarie zbiegały się z porą dnia. Te notatki pozwalają potem powiązać zdarzenia z wykresów z konkretnymi objawami. Analizator montuje osoba z uprawnieniami, bo podłączenie wymaga pracy przy otwartej rozdzielnicy pod napięciem.

Co zawiera raport i co z nim zrobić

Dobry raport to nie tylko wykresy. Szersza ocena jakości energii elektrycznej (onninen.pl/produkty/Energetyka-i-systemy-odgromowe/Pomiar-jakosci-energii-elektrycznej-audyty/Audyt-jakosci-energii), prowadzona w formie audytu, kończy się wnioskami: czy problem leży po stronie sieci dostawcy, czy w instalacji odbiorcy, i jakie działania go usuną. Typowe zalecenia to wyrównanie obciążenia faz, zwiększenie przekroju przewodu neutralnego, filtry harmonicznych, kompensacja mocy biernej albo zmiana nastaw falownika.

Jeśli wyniki wskazują, że napięcie dostarczane przez sieć wykracza poza dopuszczalne granice, raport jest podstawą do reklamacji u operatora systemu dystrybucyjnego. Operator może wtedy wykonać własny pomiar, a dane z niezależnej rejestracji ułatwiają rozmowę. Gdy przyczyną są odbiorniki w budynku, raport pomaga ustalić, które z nich odpowiadają za zakłócenia i od czego zacząć poprawki.

Najczęstsze pytania

Czy pomiar wymaga wyłączenia prądu w budynku?

Zwykle nie. Analizator podłącza się do zacisków w rozdzielnicy, a prądy mierzy cęgami założonymi na przewody, więc budynek pracuje normalnie przez cały okres rejestracji.

Dlaczego pomiar trwa kilka dni, a nie godzinę?

Wiele zakłóceń pojawia się tylko o określonych porach albo przy pracy konkretnych urządzeń. Rejestracja obejmująca cały tydzień pozwala je uchwycić i porównać wyniki z wymaganiami normy, które odnoszą się do dłuższych okresów.

Przeczytaj także