Przejdź do treści

Jak zasilić pompę głębinową w studni i dobrać zabezpieczenia silnika

Elektryka

Studnia w ogrodzie przy domku gospodarczym, zasilanie elektryczne pompy głębinowej

Pompa głębinowa pracuje w trudnych warunkach: zanurzona kilkanaście lub kilkadziesiąt metrów pod ziemią, z dala od domu, uruchamiana wiele razy dziennie przez wyłącznik ciśnieniowy. Od tego, jak zostanie zasilona i zabezpieczona, zależy nie tylko jej trwałość, ale też bezpieczeństwo osób, które korzystają z wody w ogrodzie i w domu. Opisujemy, o czym pamiętać przy prowadzeniu przewodu, doborze zabezpieczeń i ochronie silnika.

  • Dowiesz się, jakim przewodem zasilić pompę na odcinku od domu i w samej studni.
  • Poznasz zabezpieczenia, które powinien mieć obwód pompy.
  • Sprawdzisz, jak chronić silnik przed przeciążeniem i pracą na sucho.

Podłączenie pompy do instalacji elektrycznej i pomiary po montażu powinien wykonać elektryk z uprawnieniami. Ten tekst pomaga zrozumieć zasady i przygotować się do rozmowy z wykonawcą.

Osobny obwód i przewód do studni

Pompa głębinowa powinna mieć własny obwód w rozdzielnicy. Silnik przy rozruchu pobiera prąd kilkukrotnie wyższy od znamionowego, więc wspólny obwód z gniazdami w garażu czy oświetleniem ogrodu kończy się przypadkowymi wyłączeniami. Dobór przekroju zależy od mocy pompy, napięcia (jednofazowa 230 V lub trójfazowa 400 V) i długości przewodu. Przy studniach oddalonych o kilkadziesiąt metrów od domu decyduje często spadek napięcia, a nie sama obciążalność przewodu. Zbyt niskie napięcie na zaciskach silnika utrudnia rozruch i powoduje jego przegrzewanie. Zasady doboru przekroju opisaliśmy w artykule jak dobrać przekrój przewodu elektrycznego do konkretnego urządzenia w domu.

Instalacja składa się zwykle z dwóch odcinków:

  • od domu do studni - kabel ziemny w izolacji przystosowanej do układania w gruncie, prowadzony na odpowiedniej głębokości, z taśmą ostrzegawczą nad nim, najlepiej w rurze osłonowej w miejscach przejść pod podjazdem i przy wejściu do budynku,
  • w studni - przewód pompy, zwykle fabrycznie podłączony do silnika, przystosowany do pracy w wodzie pitnej. Jeśli trzeba go przedłużyć, połączenie wykonuje się zestawem do połączeń wodoszczelnych zalewanych żywicą lub mufą termokurczliwą, nigdy zwykłą taśmą izolacyjną.

Połączenie kabla ziemnego z przewodem pompy najlepiej wykonać powyżej poziomu wody i gruntu, na przykład w szczelnej puszce w obudowie studni albo w skrzynce przy studni. Przewód w otworze studni mocuje się opaskami do rury tłocznej co 2-3 m, żeby nie wisiał na własnym ciężarze. Wybór kabla do prowadzenia w ogrodzie omówiliśmy w tekście jaki kabel elektryczny wybrać do ogrodu i jak go bezpiecznie zakopać.

Zabezpieczenia w rozdzielnicy

Obwód pompy powinien mieć co najmniej trzy rodzaje ochrony:

ZabezpieczeniePrzed czym chroniUwagi
wyłącznik nadprądowyzwarcie i przeciążenie przewoduprzy silnikach często stosuje się charakterystykę C, odporną na prąd rozruchowy
wyłącznik różnicowoprądowyporażenie przy uszkodzeniu izolacjiurządzenie pracuje w wodzie, z której korzystają ludzie; prąd zadziałania zwykle 30 mA
wyłącznik silnikowy lub zabezpieczenie w skrzynce sterującejprzegrzanie uzwojeń przy przeciążeniu, zaniku fazy, zablokowaniu wirnikanastawę ustawia się na prąd znamionowy z tabliczki pompy

Wyłącznik nadprądowy chroni przewód, a nie silnik. Silnik może się przegrzewać przy prądzie, przy którym bezpiecznik nie zadziała. Dlatego pompy jednofazowe mają zwykle skrzynkę sterującą z kondensatorem rozruchowym i zabezpieczeniem termicznym, a przy pompach trójfazowych stosuje się wyłącznik silnikowy z regulowaną nastawą. Gotowe elementy do budowy takiego obwodu znajdziesz wśród aparatury modułowej do rozdzielnic. W pompie trójfazowej przydatny jest też przekaźnik kontroli faz, który wyłączy silnik przy zaniku jednej fazy lub odwrotnej kolejności faz.

Ochrona przed suchobiegiem i częstymi włączeniami

Pompa głębinowa jest chłodzona przepływającą wodą. Gdy poziom wody w studni spadnie poniżej wlotu, silnik pracuje na sucho i w krótkim czasie może się zatrzeć lub przegrzać. Ochronę zapewniają:

  • sondy poziomu wody lub pływakowy wyłącznik poziomu, które wyłączą pompę przy niskim lustrze wody,
  • sterowniki z kontrolą obciążenia silnika, które rozpoznają suchobieg po spadku poboru prądu,
  • prawidłowe zawieszenie pompy, z zapasem wody nad wlotem także latem, gdy lustro opada.

Drugim wrogiem silnika są zbyt częste rozruchy. Jeśli zbiornik hydroforowy jest za mały albo ma złe ciśnienie wstępne, pompa włącza się przy każdym umyciu rąk. Każdy rozruch to nagrzanie uzwojeń i obciążenie styków wyłącznika ciśnieniowego. Producenci podają dopuszczalną liczbę włączeń na godzinę i warto jej pilnować. Sprawdzenie jest proste: przy zakręconych kranach odkręć jeden kran i policz, po ilu sekundach pompa się włącza i jak długo pracuje. Bardzo krótkie cykle, rzędu kilku sekund, wskazują na zbyt niskie ciśnienie powietrza w zbiorniku albo uszkodzoną membranę. Dobór pompy i zbiornika do potrzeb domu opisaliśmy w artykule jaka pompa do studni głębinowej - dobór mocy i wydajności.

Uziemienie i odbiór instalacji

Obudowa pompy i metalowe elementy studni muszą być połączone z przewodem ochronnym. Jeśli rura tłoczna jest z tworzywa, ciągłość ochrony zapewnia wyłącznie żyła ochronna przewodu, więc jej połączenia trzeba wykonać szczególnie starannie. Po montażu elektryk powinien zmierzyć rezystancję izolacji przewodu pompy, skuteczność ochrony przeciwporażeniowej i sprawdzić działanie wyłącznika różnicowoprądowego. Pomiar izolacji warto powtarzać okresowo, bo spadek jej wartości jest często pierwszym sygnałem zawilgocenia połączenia w studni, zanim pojawią się wyłączenia różnicówki.

Dobrze zasilona pompa głębinowa pracuje bez awarii wiele lat. Osobny obwód, przewód o właściwym przekroju, wyłącznik różnicowoprądowy, zabezpieczenie silnika i ochrona przed suchobiegiem to zestaw, na którym nie warto oszczędzać, bo wymiana spalonej pompy i jej wyciąganie ze studni kosztują znacznie więcej.

Przeczytaj także