Przejdź do treści

Jak połączyć przewód aluminiowy z miedzianym przy wymianie lampy lub gniazdka

Elektryka

Stara instalacja elektryczna z łącznikami i przewodami na ścianie, łączenie przewodu aluminiowego z miedzianym

W wielu blokach i domach z lat 60., 70. i 80. instalacja jest wykonana przewodami aluminiowymi. Przy wymianie lampy, gniazdka czy łącznika nowy osprzęt i przewody oprawy są miedziane, więc trzeba je połączyć z aluminium. Wydaje się to drobną czynnością, ale złe połączenie tych dwóch metali to jedna z częstszych przyczyn przegrzewania puszek, nadpalonej izolacji i niewyjaśnionych przerw w zasilaniu. Wyjaśniamy, skąd biorą się problemy i jak wykonać połączenie poprawnie.

  • Dowiesz się, dlaczego aluminium i miedź źle znoszą bezpośredni kontakt.
  • Poznasz rodzaje złączek, które nadają się do takich połączeń.
  • Sprawdzisz, jak przygotować kruche żyły aluminiowe.
  • Zobaczysz, kiedy naprawa punktowa nie ma sensu.

Prace przy instalacji wykonuj wyłącznie po wyłączeniu zasilania obwodu i sprawdzeniu braku napięcia. Jeśli nie masz uprawnień ani doświadczenia, zleć je elektrykowi.

Dlaczego aluminium i miedź źle się łączą

Problem ma kilka źródeł. Pierwszym jest korozja elektrochemiczna. Gdy aluminium styka się bezpośrednio z miedzią w obecności wilgoci z powietrza, aluminium koroduje szybciej, a na styku rośnie rezystancja. Drugim jest tlenek glinu, który pokrywa aluminiową żyłę cienką, twardą i słabo przewodzącą warstwą. Trzecim jest pełzanie aluminium. Pod naciskiem śruby metal powoli się odkształca, połączenie luzuje się, a przy każdym nagrzaniu i ostygnięciu luz się powiększa.

Skutek jest zawsze podobny. Połączenie, które przez pierwsze miesiące działa bez zarzutu, z czasem zaczyna się grzać. Pojawia się zapach spalenizny, ciemnieje izolacja, lampa mruga, a w skrajnym przypadku w puszce dochodzi do nadpalenia. Dlatego żył aluminiowej i miedzianej nie skręca się ze sobą ani nie zaciska razem pod jedną śrubą bez odpowiedniego elementu pośredniego.

Jakie złączki nadają się do łączenia Al i Cu

Bezpieczne są tylko takie złączki, które producent wprost dopuszcza do łączenia przewodów aluminiowych z miedzianymi. Informacja ta znajduje się na opakowaniu lub w karcie katalogowej, często w postaci oznaczenia Al/Cu. W praktyce stosuje się:

  • złączki sprężynowe z pastą kontaktową, w których każda żyła ma osobny zacisk, a komora jest wypełniona pastą usuwającą tlenek i chroniącą przed wilgocią,
  • listwy zaciskowe i złączki śrubowe z mosiężną wkładką oznaczone jako odpowiednie do aluminium, gdzie żyły nie stykają się bezpośrednio,
  • złączki z płytką dociskową, która rozkłada nacisk i ogranicza pełzanie aluminium.

Wybierając złączki instalacyjne do przewodów, zwróć uwagę na zakres przekrojów. Typowe obwody oświetleniowe i gniazdkowe w starych blokach mają żyły aluminiowe 1,5, 2,5 lub 4 mm², a przewody lamp miedziane linki 0,75-1,5 mm². Linka miedziana wymaga zacisku przystosowanego do żył wielodrutowych albo zaprasowanej tulejki. Zwykłe złączki sprężynowe bez pasty i oznaczenia Al/Cu nie są dobrym wyborem, nawet jeśli żyła aluminiowa w nich się trzyma.

Ostrożnie trzeba też podchodzić do samego osprzętu. Zaciski śrubowe w nowych gniazdach i łącznikach są zwykle projektowane do miedzi. Jeśli producent nie dopuszcza w instrukcji podłączania żył aluminiowych, lepiej wykonać w puszce krótki odcinek przejściowy z przewodu miedzianego, połączony z aluminium złączką Al/Cu, a do gniazda wprowadzić już tylko miedź. Dzięki temu w zacisku gniazda nie dochodzi do pełzania aluminium.

Jak przygotować i połączyć żyły krok po kroku

  1. Wyłącz obwód w rozdzielnicy i sprawdź brak napięcia na wszystkich żyłach w puszce.
  2. Obejrzyj żyły aluminiowe. Jeśli są pęknięte, przypalone lub mają ślady wielokrotnego zginania przy izolacji, skróć je do zdrowego odcinka, o ile zapas na to pozwala.
  3. Zdejmij izolację na długość wskazaną na złączce, zwykle 10-12 mm, uważając, by nie naciąć żyły. Nacięte aluminium łatwo pęka.
  4. Oczyść końcówkę z tlenku drobnym papierem ściernym lub szczotką i od razu włóż do złączki z pastą albo pokryj pastą kontaktową, jeśli zalecił to producent.
  5. Wsuń żyłę miedzianą do osobnego zacisku. Nie wkładaj dwóch różnych metali do jednego zacisku, jeśli złączka nie jest do tego przeznaczona.
  6. Sprawdź mocowanie, delikatnie pociągając każdą żyłę, i ułóż przewody w puszce bez ostrych zgięć.

Aluminium jest kruche, więc każde kolejne zgięcie zbliża żyłę do pęknięcia. Układaj przewody w puszce spokojnie, bez wpychania ich na siłę. Jeśli przewody są za krótkie, nie przedłużaj ich przypadkowym kawałkiem miedzi na skręcie. Sposoby bezpiecznego przedłużania opisaliśmy w artykule jak bezpiecznie przedłużyć przewody w puszce przy przenoszeniu gniazdka. Przed podłączeniem warto też upewnić się, która żyła pełni jaką funkcję, bo w starych instalacjach kolory bywają mylące, o czym piszemy w tekście jak rozpoznać przewód neutralny i ochronny w starej instalacji bez oznaczeń kolorami.

Kiedy zamiast łączyć, lepiej wymienić instalację

Poprawne złączki rozwiązują problem w pojedynczej puszce, ale nie odmładzają całej instalacji. Przewody aluminiowe sprzed kilkudziesięciu lat mają często kruchą izolację, a obwody bywają przeciążone przez współczesne urządzenia. Wymianę warto rozważyć, gdy:

  • w kilku puszkach widać ślady przegrzania lub nadpalenia,
  • żyły pękają przy próbie ich wyprostowania,
  • instalacja jest dwuprzewodowa, bez przewodu ochronnego, a planujesz łazienkę, kuchnię z płytą indukcyjną lub nowe gniazda z bolcem,
  • w rozdzielnicy brakuje wyłącznika różnicowoprądowego,
  • bezpieczniki zadziałały kilka razy bez wyraźnej przyczyny.

Pełną ocenę stanu instalacji, z pomiarem rezystancji izolacji i skuteczności ochrony, wykonuje elektryk z uprawnieniami. Jeśli zastanawiasz się, czy Twoja instalacja kwalifikuje się do wymiany, pomocny będzie artykuł jak sprawdzić czy instalacja elektryczna w starym domu wymaga wymiany. Do czasu remontu połączenia aluminium z miedzią wykonuj wyłącznie złączkami z oznaczeniem Al/Cu i co jakiś czas sprawdzaj, czy osprzęt w miejscach połączeń nie robi się ciepły.

Przeczytaj także