Przejdź do treści

Kiedy licznik energii podłącza się przez przekładniki i listwę pomiarową

Zabezpieczenia i rozdzielnice

Rozdzielnia niskiego napięcia z szafami pomiarowymi, w których pracują wysokiej klasy mierniki energii

Licznik energii podłącza się przez przekładniki prądowe wtedy, gdy prąd obciążenia przekracza możliwości licznika bezpośredniego, zwykle powyżej około 63-100 A, czyli w budynkach usługowych, zakładach, wspólnotach z dużą mocą przyłączeniową i stacjach ładowania. Listwa pomiarowa jest wtedy łącznikiem między przekładnikami a licznikiem i pozwala bezpiecznie odłączyć licznik bez przerywania zasilania obiektu.

W mieszkaniu i domu jednorodzinnym licznik pracuje w układzie bezpośrednim: cały prąd odbiorników płynie przez jego tory prądowe. To najprostsze rozwiązanie, ale ma granicę. Przy większej mocy licznik musiałby mieć bardzo masywne zaciski i tory prądowe, a jego wymiana wymagałaby wyłączenia całego obiektu. Dlatego przy większych prądach stosuje się układ półpośredni, a przy średnim napięciu pośredni, w którym przekładniki są zarówno prądowe, jak i napięciowe.

Układ bezpośredni, półpośredni i pośredni

W układzie półpośrednim przez licznik płynie tylko niewielki prąd wtórny przekładnika, najczęściej o wartości znamionowej 5 A, a napięcie doprowadzone jest bezpośrednio z sieci niskiego napięcia. Licznik mnoży wskazania przez przekładnię, na przykład 200/5 A, albo przelicznik uwzględnia się przy rozliczeniu. Zestawienie poniżej pokazuje typowe zastosowania. Granice są orientacyjne, bo o wyborze układu decydują warunki przyłączenia określone przez operatora sieci.

UkładJak płynie prądTypowe zastosowanie
Bezpośrednicały prąd odbiorników przez licznikmieszkania, domy, małe lokale
Półpośredniprzez licznik prąd wtórny przekładników, napięcie z sieci nNbudynki usługowe, zakłady, duże wspólnoty
Pośredniprzekładniki prądowe i napięcioweodbiorcy zasilani ze średniego napięcia

W układach rozliczeniowych liczy się dokładność. Do pomiaru półpośredniego stosuje się wysokiej klasy mierniki energii przystosowane do współpracy z przekładnikami, z klasą dokładności dobraną do wymagań operatora. Równie ważna jest klasa samych przekładników, bo błąd całego układu to suma błędów licznika, przekładników i przewodów łączących.

Do czego służy listwa pomiarowa

Między przekładnikami a licznikiem montuje się listwę pomiarową, nazywaną też listwą probierczą lub zaciskową. To zespół zacisków z mostkami, który porządkuje obwody prądowe i napięciowe licznika. Podstawowa zasada przy pracy z przekładnikiem prądowym jest taka, że jego obwodu wtórnego nie wolno rozewrzeć pod obciążeniem. Na otwartych zaciskach mogłoby pojawić się wysokie napięcie, groźne dla ludzi i dla izolacji przekładnika. Listwa rozwiązuje ten problem: zanim odłączy się licznik, zwiera się mostkami zaciski prądowe, a dopiero potem otwiera obwód licznika.

Dzięki temu listwa pomiarowa umożliwia kilka czynności bez wyłączania zasilania obiektu:

  • wymianę licznika przy legalizacji lub awarii,
  • sprawdzenie poprawności podłączenia i kierunku przepływu energii,
  • podłączenie licznika wzorcowego lub analizatora do kontroli pomiaru,
  • odłączenie obwodów napięciowych licznika przez zabezpieczone tory listwy.

Montaż i plomby

Licznik, przekładniki i listwa w układzie rozliczeniowym są elementami, za które odpowiada operator sieci albo które muszą spełniać jego wymagania. W praktyce oznacza to, że szafka pomiarowa jest plombowana, osłony zacisków przekładników i listwy mają miejsca na plomby, a przekroje przewodów łączących i ich prowadzenie określa projekt zatwierdzony przez operatora. Przewody prądowe od przekładników do listwy mają zwykle przekrój nie mniejszy niż 2,5 mm² i powinny być jak najkrótsze, bo ich rezystancja obciąża przekładnik.

Częstym błędem jest odwrotne podłączenie jednego z przekładników albo zamiana kolejności faz między obwodami prądowymi i napięciowymi. Licznik nadal liczy, ale wynik jest zaniżony lub zawyżony. Takie błędy wykrywa się, porównując wskazania mocy w poszczególnych fazach z rzeczywistym obciążeniem, i właśnie dzięki listwie można to zrobić bez przerwy w zasilaniu. Liczniki do podliczania energii w obiekcie, na przykład osobno dla najemców, nie muszą mieć zatwierdzenia operatora, ale dobrze, gdy są montowane według tych samych zasad, bo wtedy ich wskazania można wiarygodnie porównać z licznikiem głównym.

Przeczytaj także