Jak zamontować dozownik polifosforanu przed bojlerem i kiedy wystarczy zamiast zmiękczacza
Dozownik polifosforanu to mały pojemnik z kryształkami montowany na rurze zimnej wody. Kosztuje ułamek ceny zmiękczacza, nie potrzebuje prądu ani odpływu do kanalizacji i dla wielu domów jest wystarczającą ochroną bojlera, pralki czy przepływowego podgrzewacza przed kamieniem. Nie działa jednak tak samo jak zmiękczacz i nie w każdej sytuacji go zastąpi. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega jego działanie, gdzie go zamontować i jak ocenić, czy w Twoim domu wystarczy.
- Dowiesz się, czym różni się dozowanie polifosforanu od zmiękczania wody.
- Poznasz właściwe miejsce montażu i kolejność elementów na rurze.
- Sprawdzisz, przy jakiej twardości wody dozownik ma sens.
- Zobaczysz, jak go obsługiwać, żeby nie stracił skuteczności.
Jak działa dozownik polifosforanu
Woda przepływająca przez pojemnik rozpuszcza niewielką ilość polifosforanu. Związek ten wiąże jony wapnia i magnezu w taki sposób, że przy podgrzewaniu nie tworzą one twardego osadu na grzałce i ściankach zbiornika. Twardość wody w sensie chemicznym się nie zmienia, zmienia się tylko jej skłonność do wytrącania kamienia. To zasadnicza różnica w porównaniu ze zmiękczaczem jonowymiennym, który usuwa wapń i magnez z wody i zastępuje je sodem.
Z tego wynikają praktyczne konsekwencje. Dozownik chroni urządzenia, ale woda nadal zostawia zacieki na armaturze i kabinie prysznicowej, bo na zimnych powierzchniach kamień osadza się po odparowaniu kropli. Efekt ochronny słabnie też w wysokiej temperaturze. Producenci zwykle zalecają, by woda w bojlerze nie przekraczała około 60-65°C, bo powyżej polifosforan się rozkłada i przestaje działać.
Kiedy dozownik wystarczy, a kiedy potrzebny jest zmiękczacz
Najpierw sprawdź twardość wody. Informację podaje lokalne przedsiębiorstwo wodociągowe, a przy własnej studni wystarczy test paskowy lub kroplowy z marketu. Ogólna zasada wygląda tak:
| Twardość wody | Rozwiązanie |
|---|---|
| miękka i średnio twarda (do ok. 10-12°dH) | dozownik polifosforanu zwykle w zupełności wystarcza do ochrony bojlera i pralki |
| twarda (ok. 12-20°dH) | dozownik ograniczy osad w urządzeniach, ale zacieki na armaturze pozostaną; warto rozważyć zmiękczacz |
| bardzo twarda (powyżej ok. 20°dH) | dozownik działa słabo, rozsądnym rozwiązaniem jest zmiękczacz |
Dozownik dobrze sprawdza się w mieszkaniach, gdzie nie ma miejsca na zmiękczacz ani odpływu do płukania złoża, a także jako ochrona pojedynczego urządzenia, na przykład bojlera elektrycznego lub ekspresu do kawy. Jeśli w domu jest już zmiękczacz, dozownik nie jest potrzebny. Montaż zmiękczacza opisaliśmy w artykule jak podłączyć zmiękczacz wody do instalacji domowej krok po kroku.
Ważna uwaga dotyczy wody pitnej. Polifosforan dopuszczony do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia jest bezpieczny w ilościach dozowanych przez takie urządzenia, ale warto kupować wkłady z atestem higienicznym i nie stosować przypadkowych zamienników. Jeśli zależy Ci na wodzie bez dodatków w kuchni, dozownik można zamontować tylko na odejściu do bojlera, a nie na całej instalacji.
Gdzie i jak zamontować dozownik
Dozownik montuje się na rurze zimnej wody, możliwie blisko urządzenia, które ma chronić, i zawsze przed nim, licząc zgodnie z kierunkiem przepływu. Typowa kolejność na zasilaniu bojlera wygląda tak:
- zawór odcinający,
- filtr mechaniczny (jeśli w instalacji go nie ma, warto go dodać, bo piasek przyspiesza zużycie wkładu),
- dozownik polifosforanu, ustawiony zgodnie ze strzałką na korpusie,
- zawór zwrotny i zawór bezpieczeństwa lub grupa bezpieczeństwa bojlera,
- przyłącze zimnej wody bojlera.
Dozownika nie montuje się na rurze ciepłej wody ani między zaworem bezpieczeństwa a bojlerem. Pojemnik powinien wisieć pionowo, kubkiem w dół, z miejscem pod spodem na jego odkręcenie. Przed montażem zakręć wodę, spuść ciśnienie, odkręcając najbliższy kran, a połączenia gwintowane uszczelnij taśmą teflonową lub pakułami z pastą. Po montażu odkręcaj wodę powoli i sprawdź szczelność połączeń oraz uszczelki kubka. Dozowniki i inne elementy do uzdatniania wody w domu mają zwykle przyłącza 1/2 lub 3/4 cala, więc dobierz rozmiar do średnicy rury, żeby nie dławić przepływu.
Obsługa i najczęstsze błędy
Kryształy polifosforanu stopniowo się rozpuszczają. Wymiana wkładu jest potrzebna, gdy w kubku zostanie mniej więcej jedna czwarta zasypu albo zgodnie z terminem podanym przez producenta, zwykle co kilka miesięcy przy typowym zużyciu wody w domu jednorodzinnym. Przezroczysty kubek ułatwia kontrolę. Wkładów nie trzeba wymieniać w całości, gdy zostało w nich dużo kryształów, ale nie warto też czekać, aż znikną całkowicie.
Najczęstsze błędy przy stosowaniu dozownika to:
- ustawienie zbyt wysokiej temperatury w bojlerze, przez co polifosforan traci działanie,
- montaż za urządzeniem albo na rurze ciepłej wody,
- brak filtra mechanicznego, przez co kryształy oblepia piasek i rdza,
- zapominanie o wymianie wkładu przez rok lub dłużej,
- oczekiwanie, że dozownik usunie zacieki z płytek i baterii.
Dozownik chroni przed nowym osadem, ale nie usuwa kamienia, który już jest w zbiorniku. Jeśli bojler pracował kilka lat bez ochrony, przed montażem warto go odkamienić. Jak to zrobić, opisaliśmy w poradniku jak usunąć kamień z elementów grzejnych w bojlerze. Przy okazji warto sprawdzić stan anody magnezowej, bo jej zużycie przyspiesza korozję zbiornika niezależnie od twardości wody.
Podsumowanie
Dozownik polifosforanu to tanie i proste zabezpieczenie bojlera, pralki czy podgrzewacza przepływowego, które dobrze działa przy wodzie miękkiej i średnio twardej. Montuje się go na zimnej wodzie, przed urządzeniem i za filtrem mechanicznym, a temperaturę w bojlerze trzyma poniżej około 60°C. Przy bardzo twardej wodzie lub gdy przeszkadzają zacieki w całej łazience, lepszym wyborem jest zmiękczacz. Regularna kontrola kubka i wymiana wkładu co kilka miesięcy wystarczą, żeby dozownik spełniał swoje zadanie przez lata.
Przeczytaj także
Jak zapobiec uderzeniom hydraulicznym w instalacji wodnej po zamknięciu kranu
ciśnienie 3-4 bar
Głośne stuknięcie w ścianie zaraz po zakręceniu baterii jednouchwytowej, huk…
Czytaj: Jak zapobiec uderzeniom hydraulicznym w instalacji wodnej po zamknięciu kranu
Jak zamontować zawór zwrotny w instalacji wodnej i kiedy jest potrzebny
czytanie 5 min
Woda w domowej instalacji powinna płynąć w jednym kierunku: od wodomierza…
Czytaj: Jak zamontować zawór zwrotny w instalacji wodnej i kiedy jest potrzebny
Dlaczego rury z ciepłą wodą trzeszczą przy nagrzewaniu i jak kompensować wydłużenie termiczne
czytanie 5 min
Trzaski w ścianach po odkręceniu ciepłej wody to zwykle skutek wydłużania się rur.